جوانرود، یکی از زیباترین و خوشآبوهواترین شهرستانهای استان کرمانشاه، در قلب منطقه اورامانات و در میان کوههای سر به فلک کشیده زاگرس جای گرفته است. این شهر با طبیعتی بکر، چشمههای پرآب، غارهای اسرارآمیز، تاریخ کهن و مردمانی خونگرم و مهماننواز، هر ساله میزبان هزاران گردشگری است که به دنبال تجربهای ناب از طبیعت و فرهنگ اصیل کردی هستند.
جوانرود نه تنها به دلیل موقعیت جغرافیایی خاص خود به عنوان دروازه ورود به منطقه اورامانات شناخته میشود، بلکه بازارچه مرزی پررونق آن، این شهر را به قطب تجاری غرب کشور تبدیل کرده است. در این راهنمای جامع، همه آنچه برای سفری بهیادماندنی به جوانرود نیاز دارید، از مسیرهای دسترسی و جاذبههای گردشگری گرفته تا اقامت، غذاهای محلی و سوغات، گردآوری شده است.
۱. جوانرود کجاست؟ موقعیت جغرافیایی و مختصات
شهرستان جوانرود در استان کرمانشاه و در ۸۶ کیلومتری شمال غرب مرکز این استان قرار دارد. این شهر در منطقه اورامانات واقع شده و به دلیل ارتفاع حدود ۱,۲۸۰ متری از سطح دریا، آب و هوایی معتدل و کوهستانی دارد.
- آدرس کلی: استان کرمانشاه، شمال غرب، شهرستان جوانرود
- مختصات جغرافیایی: ۳۴°۴۸′ شمالی، ۴۶°۲۹′ شرقی
- فاصله تا کرمانشاه: ۸۶ کیلومتر (حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه)
- فاصله تا سنندج: ۱۳۱ کیلومتر (حدود ۲ ساعت و ۳۰ دقیقه)
- فاصله تا پاوه: ۴۴ کیلومتر (حدود ۱ ساعت)
- فاصله تا بانه: ۳۷۹ کیلومتر (حدود ۶ ساعت و ۳۰ دقیقه)
- فاصله تا تهران: ۵۸۰ کیلومتر (حدود ۷ ساعت)
موقعیت همسایگی:
- شمال: اورامان لهون
- جنوب: سرپل ذهاب
- شرق: کرمانشاه و روانسر
- غرب: مرز ایران و عراق
۲. پیشینه تاریخی؛ از قلاگیان تا جوانرود امروز
نام «جوانرود» در گویش محلی «جوانرو» تلفظ میشود و از دو بخش «جوان» (زیبا) و «رو» (دشت، جلگه) تشکیل شده است. بنابراین «جوانرود» به معنای «دشت زیبا» است. برخی پژوهشگران نیز «جوان» را صورت دیگر «ژوان» (نام مکانی قدیمی) میدانند.
نامهای تاریخی این شهر:
- قلاگیان (Qalagian): در گذشته، این شهر با نام «قلا» (به معنای قلعه) و «قلاگیان» شناخته میشد. هنوز هم بسیاری از مردم بومی از اصطلاح «قلا» برای اشاره به مرکز شهر استفاده میکنند.
- الانی (Alani): حمدالله مستوفی، جغرافیدان نامدار ایرانی، در آثار خود از این منطقه با عنوان «الانی» یاد کرده است.
پیشینه تاریخی:
جوانرود پیشینهای کهن دارد و آثار باستانی مانند قلعه بردزنجیر (دوره اشکانی و ساسانی)، تپه صفیالدین خان (با قدمت ۷,۰۰۰ سال) و قلعه آلانی نشاندهنده سکونت انسان در این منطقه از هزاران سال پیش است. در قرن هفتم هجری قمری، خاندان حکومتگر «جاف» بر این منطقه حاکم شدند و نام جوانرود برای اولین بار در اسناد تاریخی ظاهر شد.
امروزه بیشتر مردم جوانرود از طایفه جاف و از شاخه بیگزادههای جوانرود هستند.
۳. آب و هوا و بهترین زمان سفر به جوانرود
جوانرود به دلیل قرارگیری در دامنه زاگرس، آب و هوای معتدل کوهستانی دارد.
| فصل | وضعیت آب و هوا | دمای روز | توصیه به سفر |
|---|---|---|---|
| بهار (فروردین تا خرداد) | معتدل، بارانی، طبیعت سبز و پرگل، چشمهها پرآب | ۱۵-۲۵ درجه | ⭐⭐⭐⭐⭐ عالی (بهترین زمان) |
| تابستان (تیر تا شهریور) | معتدل تا گرم، خشک، عصرها خنک | ۲۵-۳۵ درجه | ⭐⭐⭐⭐ خوب |
| پاییز (مهر تا آبان) | خنک تا سرد، برگهای رنگارنگ، احتمال باران | ۱۰-۲۰ درجه | ⭐⭐⭐⭐ خوب |
| زمستان (آذر تا اسفند) | بسیار سرد، برف سنگین، یخبندان | ۰-۱۰ درجه (زیر صفر در شب) | ⭐⭐ فقط برای علاقهمندان به برف |
نکات فصلی:
- بهترین ماهها برای طبیعتگردی: اردیبهشت و خرداد (شکوفهها، آبشارهای پرآب، هوای عالی)
- بهترین زمان برای پرندهنگری: اوایل بهار و اواخر پاییز (پرندگان مهاجر)
- زمستانها: سفر فقط با تجهیزات کامل زمستانی (زنجیر چرخ، لباس گرم، وسایل برفرو) توصیه میشود.
۴. مسیرهای دسترسی به جوانرود (از تهران، کرمانشاه، سنندج، پاوه و بانه)
جوانرود فرودگاه و ایستگاه قطار ندارد. بنابراین تنها راههای دسترسی زمینی (خودرو شخصی، اتوبوس، تاکسی) است.
سفر به جوانرود با هواپیما
از آنجا که جوانرود فرودگاه ندارد، ابتدا باید به کرمانشاه پرواز کنید. فرودگاه کرمانشاه (شهید اشرفی اصفهانی) پروازهای روزانه از تهران، مشهد و برخی شهرهای دیگر دارد. پس از رسیدن به کرمانشاه، میتوانید با تاکسی بینشهری یا اتوبوس به جوانرود بروید (حدود ۱ ساعت و ۳۰ دقیقه).
سفر به جوانرود با قطار
ایستگاه قطار در کرمانشاه فعال است و مسافران میتوانند بلیط قطار تهران-کرمانشاه را تهیه کنند. پس از کرمانشاه، سفر زمینی به جوانرود ادامه مییابد.
سفر زمینی به جوانرود (خودرو شخصی، اتوبوس)
| مبدأ | مسیر پیشنهادی | فاصله | زمان تقریبی |
|---|---|---|---|
| تهران | تهران → کرج → قزوین → همدان → کرمانشاه → جوانرود | ۵۸۰ کیلومتر | ۷-۸ ساعت |
| کرمانشاه | کرمانشاه → روانسر → جوانرود | ۸۶ کیلومتر | ۱٫۵ ساعت |
| سنندج | سنندج → مریوان → پاوه → جوانرود | ۱۳۱ کیلومتر | ۲٫۵ ساعت |
| پاوه | پاوه → جوانرود | ۴۴ کیلومتر | ۱ ساعت |
| بانه | بانه → سقز → سنندج → کرمانشاه → جوانرود | ۳۷۹ کیلومتر | ۶٫۵ ساعت |
| اهواز | اهواز → خرمآباد → کرمانشاه → جوانرود | ۵۲۰ کیلومتر | ۷ ساعت |
| اصفهان | اصفهان → اراک → کرمانشاه → جوانرود | ۵۵۰ کیلومتر | ۷ ساعت |
اتوبوسهای خطی از ترمینال غرب تهران به کرمانشاه و سپس از کرمانشاه به جوانرود در طول روز وجود دارند.
۵. جدول مسافت و زمان سفر از شهرهای اصلی
| مبدأ | فاصله تا جوانرود | زمان تقریبی |
|---|---|---|
| تهران | ۵۸۰ کیلومتر | ۷-۸ ساعت |
| کرمانشاه | ۸۶ کیلومتر | ۱٫۵ ساعت |
| سنندج | ۱۳۱ کیلومتر | ۲٫۵ ساعت |
| پاوه | ۴۴ کیلومتر | ۱ ساعت |
| روانسر | ۳۰ کیلومتر | ۳۵ دقیقه |
| ثلاث باباجانی | ۵۰ کیلومتر | ۱ ساعت |
| بانه | ۳۷۹ کیلومتر | ۶٫۵ ساعت |
| اهواز | ۵۲۰ کیلومتر | ۷ ساعت |
| اصفهان | ۵۵۰ کیلومتر | ۷ ساعت |
| تبریز | ۴۵۰ کیلومتر | ۶٫۵ ساعت |
| شیراز | ۸۵۰ کیلومتر | ۱۰ ساعت |
| مشهد | ۱,۲۵۰ کیلومتر | ۱۵ ساعت |
۶. جاذبههای طبیعی جوانرود (غارها، آبشارها، رودها، تنگهها و روستاهای بکر)
غار قوری قلعه (Quri Qaleh Cave) – بزرگترین غار آبی خاورمیانه
- فاصله از جوانرود: حدود ۱۶ کیلومتر (در مسیر روانسر به پاوه)
- قدمت: حدود ۶۵ میلیون سال
- طول شناساییشده: بیش از ۱۲ کیلومتر (بازدید گردشگران فقط ۵۰۰ متر)
- دمای داخل: ۷ تا ۱۱ درجه سانتیگراد (ثابت در تمام فصول)
- تالارهای معروف: تالار مریم، تالار کوهان شتر، تالار عروس، تالار بتهوون
- گونههای جانوری: خفاشها و سمندر زرد (سمندر کردستانی – زیستگاه مهم)
- ورودی: نیاز به بلیت دارد (قیمت حدود ۲۰,۰۰۰-۳۰,۰۰۰ تومان)
نکات بازدید:
- کفش مناسب (سطح غار لغزنده است)
- لباس گرم (حتی در تابستان – دمای غار سرد است)
- راهنمای محلی در محل برای تورهای طولانیتر وجود دارد.
- در ایام پیک تعطیلات ممکن است صف طولانی باشد. صبح زود بروید.
غار کاوات (Kavat Cave)
- فاصله از جوانرود: نزدیک روانسر (۲ کیلومتر با غار قوری قلعه)
- ارتفاع دهانه: ۱,۶۶۰ متر
- ابعاد تالار اصلی: طول ۷۰ متر، عرض ۱۱۵ متر، ارتفاع تا ۸۰ متر
- نهر جاری در داخل: آب زلال و خنک – برکههایی با عمق بیش از ۱٫۵ متر
- نکته مهم: این غار منبع آب آشامیدنی جوانرود است.
رود لیله (Leyleh River)
- معنی نام: در کردی به معنای «گلآلود»
- سرچشمه: دامنههای شمالی کوه بندگاز در روانسر
- مسیر: عبور از روستاهای پشتتنگ شاینگان، دهرش، سیاران و شروینه، سپس پیوستن به رود سفیدبرگ و نهایتاً رود سیروان و سد دربندیخان در عراق.
- کاربرد: آبیاری زمینهای کشاورزی، باغات، ماهیگیری و طبیعتگردی
آبشار سیاران نهراب (Siyaran Nahrab Waterfall)
- موقعیت: بین شهرستانهای جوانرود و ثلاث باباجانی، روستای سیاران
- ارتفاع: حدود ۹۰ متر (سه طبقه)
- ویژگی: رودخانهای دائمی در پای آبشار
تنگه نول (Tangeh Nool)
- موقعیت: نزدیک روستای نوئل، بین روستاهای دهسرخ و گنداب
- ویژگی: رودخانه خروشان، پوشش جنگلی بلوط، دو مزرعه پرورش ماهی
روستای سفیدبرگ (Sefid Barg) – بهشت گمشده زمین
- فاصله از جوانرود: ۱۸ کیلومتر شمال غرب
- نام کردی: سپئوهر (به معنای «سپید» – اشاره به کوههای همیشه برفی)
- معروفیت: پایتخت تابستانی سومریان در دوران باستان (بر اساس باور محلی)
- امکانات: اقامتگاه بومگردی، غذای محلی، عسل طبیعی، لبنیات تازه
روستای چشمه میران (Cheshmeh Miran)
- فاصله از جوانرود: حدود ۵ کیلومتر
- چشمه تاریخی «کانی پولورک»: قدمت بیش از ۲۰۰ سال – آب حتی در خشکسالی خشک نمیشود و در زمستان گرم و در تابستان خنک است.
- فعالیتهای روستاییان: باغداری، کشاورزی، دامداری، زنبورداری
۷. جاذبههای تاریخی جوانرود (قلعهها، برجها و تپههای باستانی)
قلعه بردزنجیر (Bard Zanjir Castle) – دوره اشکانی و ساسانی
- فاصله از جوانرود: ۱۸ کیلومتر جنوب غرب، نزدیک روستای هواندران
- ارتفاع قلعه: ۱,۴۹۶ متر
- ابعاد: طول ۱۳۰ متر، عرض ۴۰ متر
- بخش اصلی (بیضیشکل): ۳۰ در ۲۰ متر
- یافتههای سفالی: مربوط به دوره اشکانی و ساسانی
- ارجاع تاریخی: احتمالاً همان «قلعه زنجیر» در کتاب تاریخ عالمآرای عباسی
قلعه آلانی و نقارهخان (Alani Castle & Naqareh Khan) – دوره ساسانی
- قدمت: ساسانی تا سلجوقی
- کاربری: دژ نظامی و دفاعی مشرف به دشت و رودخانه قرهسو
- نقارهخان: محل استقرار نگهبانان و سربازان در دامنه کوه
قلعه دوان (Dowan Castle) – بانی توان
- فاصله از جوانرود: ۳ کیلومتر (جاده جوانرود به روانسر، پشت روستای صفیآباد)
- سابقه تاریخی: در گذشته بازاری با حدود ۶۰ دکان داشته است.
برج جوانرود (قلعه کهن)
- موقعیت: مرکز شهر، میدان اصلی، خیابان امام (مسجد جامع جدید روی آن ساخته شده)
- قدمت: احتمالاً اشکانی-ساسانی (تاریخ دقیق نامشخص)
- وضعیت فعلی: شکل اصلی برج و باروها در بازسازیهای متعدد تغییر کرده است.
تپه صفیالدین خان (Tappeh Safi al-Din Khan) – ۷,۰۰۰ سال قدمت
- موقعیت: روستای صفیآباد، ۵ کیلومتر شمال غرب جوانرود
- اهمیت: یکی از مهمترین محوطههای پیش از تاریخ در غرب ایران
- یافتهها: سفالینهها، ابزارهای سنگی، بقایای معماری
۸. بازارچه مرزی جوانرود؛ قطب تجاری غرب ایران
بازارچه مرزی جوانرود یکی از شلوغترین و پررونقترین مراکز خرید غرب کشور است که در قلب شهر جوانرود (بعد از میدان مولوی) قرار دارد.
| ویژگی | جزئیات |
|---|---|
| تعداد غرفهها | بیش از ۳۰۰ غرفه |
| نوع کالاها | پوشاک، لوازم خانگی، محصولات آرایشی و بهداشتی، تلفن همراه، پارچه، صنایع دستی محلی |
| ساعت کاری | همه روزه از صبح تا غروب |
| امکانات رفاهی | رستوران، مسجد، هتل، پارکینگ |
| موقعیت مکانی | مرکز شهر، بعد از میدان مولوی |
۹. پارکها و فضاهای تفریحی (پارک ماپریس، پارک هلانیه)
پارک کوهستانی ماپریس (Maparis Mountain Park)
- وسعت: بیش از ۳۰ هکتار
- موقعیت: انتهای خیابان معلم، ابتدای جاده ماپریس (نزدیک پارک هلانیه)
- جاذبهها:
- چشمه کانی ماپریس
- مجموعه ورزشی
- ایستگاه کوهنوردی
- باغهای آراد، ناصح، ناصر و عماد
- کبابیهای معروف
- اقامتگاههای اجارهای در ارتفاعات
پارک هلانیه (Halanieh Park)
- موقعیت: خیابان وکیل (یکی از خروجیهای شهر به سمت گردنه پلنگانه و پاوه)
- ویژگیها: درختان بلند گردو، توت و کاج، رودخانه کوچک، چاههای قنات (تامین آب شرب شهر)، وسایل بازی کودکان، مسیرهای پیادهروی
۱۰. غذاهای محلی و رستورانهای معروف جوانرود
غذاهای محلی که حتماً باید امتحان کنید:
- کباب ماهی قزلآلا (بزرگترین جاذبه غذایی جوانرود): ماهی زنده را مستقیماً از حوضچههای پرورش انتخاب میکنید، پاک میکنند و برایتان کباب میکنند.
- آش دوغ
- آش خاز
- دلمه (برگ مو و کلم)
- خورشهای گیاهی
- کلوچههای محلی (کلانه، نان ساجی، بژی، گرده)
- فرآوردههای لبنی تازه (کشک، دوغ، کره محلی)
رستورانهای معروف جوانرود:
| رستوران | نوع | موقعیت |
|---|---|---|
| رستوران صدف | سنتی | مرکز شهر |
| رستوران باستان | سنتی | مرکز شهر |
| رستوران سرچنار | سنتی | مرکز شهر |
| رستوران دورهمی | مدرن | مرکز شهر |
| رستوران پاک | مدرن | مرکز شهر |
| رستوران گل سرخ | مدرن | مرکز شهر |
فستفودهای محبوب:
- کافه پیتزا ساندویچی جزیره
- اغذیه و فستفود لبخند
- ساندویچی و فلافلی گرین
- کافه بستنی هلی
۱۱. سوغات و صنایع دستی جوانرود
صنایع دستی (هنر دست مردم جوانرود):
- گیوههای سبک و راحت
- کلاههای نمدی
- گلیمهای رنگارنگ با نقش و نگارهای محلی
- حصیرهای دستبافت
- مشک و کونه (مشک آب) از چرم طبیعی
- کیفهای دستدوز
- لباسهای محلی با سیمدوزی
- سازهای محلی (شمشال، دوزله)
خوراکیهای محلی:
- نانهای محلی: کلانه، نان ساجی، بژی، گرده
- لبنیات: کشک، دوغ، شیر و روغن محلی
- عسل طبیعی کوهستان
- ترشیجات محلی
۱۲. اقامت در جوانرود (هتل، بومگردی، ویلا، کمپ)
| نوع اقامت | نامها / توضیحات | قیمت هر شب (۱۴۰۵) |
|---|---|---|
| هتل | هتل دلنشین جوانرود (امکانات رفاهی مناسب، دسترسی آسان) | ۶۰۰,۰۰۰ – ۱,۰۰۰,۰۰۰ تومان |
| اقامتگاه بومگردی | ساناو، آریو (خانههای سنتی با معماری بومی، صبحانه محلی، غذای سنتی) | ۴۰۰,۰۰۰ – ۶۰۰,۰۰۰ تومان |
| اجاره ویلا/سوئیت | مناسب برای خانوادهها و گروههای بزرگ (در ارتفاعات پارک ماپریس) | ۸۰۰,۰۰۰ – ۱,۵۰۰,۰۰۰ تومان |
| کمپینگ | در طبیعت بکر (کنار رود سیروان، سفیدبرگ، تنگه نول) – نیاز به تجهیزات کامل | رایگان (به جز هزینه راهنما) |
هشدار کمپینگ: در زمستان به دلیل سرمای شدید، کمپ نکنید. در بهار و تابستان، حتماً با گروه (حداقل ۴ نفر) و راهنمای محلی اقدام کنید.
۱۳. فرهنگ، زبان و مذهب مردم جوانرود
- زبان: کردی با گویش جافی (بسیار نزدیک به هورامی)
- مذهب: اکثریت اهل سنت شافعی (در برخی روستاهای جنوبی و مهاجران، شیعیان نیز زندگی میکنند)
- آداب و رسوم:
- جشنهای رمضان و عید فطر با مولودیخوانی
- آیینهای سوگواری خاص
- مهماننوازی بسیار بالای مردم (یکی از ویژگیهای برجسته)
۱۴. نکات ایمنی و تجهیزات پیشنهادی برای سفر به جوانرود
تجهیزات ضروری (به تفکیک فصل):
- کفش پیادهروی و کوهپیمایی مناسب (برای غارها و مسیرهای کوهستانی)
- لباس گرم و بادگیر (حتی در تابستان، شبها خنک است)
- چراغ قوه پیشانی (برای غار قوری قلعه)
- آب آشامیدنی کافی (در مسیرهای کوهستانی چشمه نیست)
- جعبه کمکهای اولیه
- پاوربانک (در برخی روستاها برق محدود است)
- در زمستان: زنجیر چرخ، کفش گرم، دستکش، کلاه، لباس ضد آب
نکات ایمنی:
- ✅ از مسیرهای مشخصشده در غارها خارج نشوید.
- ✅ حتماً با راهنمای محلی وارد غار کاوات و قوری قلعه (بخشهای طولانیتر) شوید.
- ✅ در طبیعت آتش روشن نکنید (خطر آتشسوزی در جنگلهای بلوط).
- ✅ به حریم خصوصی مردم احترام بگذارید (قبل از عکاسی از افراد محلی اجازه بگیرید).
- ✅ زبالهها را جمع کنید و به شهر برگردانید.
۱۵. پرسشهای متداول (FAQ)
۱. آیا جوانرود برای سفر خانوادگی مناسب است؟
بله. طبیعت بکر، غار قوری قلعه، پارکهای ماپریس و هلانیه، و مهماننوازی مردم، جوانرود را به مقصدی عالی برای خانوادهها تبدیل کرده است. فقط برای کودکان زیر ۷ سال، غار قوری قلعه کمی خستهکننده است.
۲. آیا در جوانرود خودپرداز و بانک وجود دارد؟
بله. شعب بانکهای ملی، صادرات، ملت، کشاورزی و برخی بانکهای دیگر در مرکز شهر فعال هستند. با این حال، در روستاها خودپرداز وجود ندارد – قبل از حرکت به روستا، پول نقد کافی همراه داشته باشید.
۳. آیا آنتن موبایل در جوانرود و اطراف آن خوب است؟
در خود شهر، آنتن همراه اول و ایرانسل قوی است. در غار قوری قلعه و مناطق کوهستانی دورتر، آنتن قطع میشود.
۴. آیا میشود در رود لیله شنا کرد؟
شنا در رودخانه به دلیل عمق متغیر و جریان آب (مخصوصاً در فصل بهار) خطرناک است و توصیه نمیشود. حوضچههای امنتر در مسیر آبشار سیاران وجود دارند.
۵. آیا در غار قوری قلعه کفش خاصی نیاز است؟
بله. کفش کوهنوردی با عاج عمیق. کفش ورزشی معمولی روی سنگهای مرطوب غار لغزنده است.
۶. آیا میتوان از بازارچه مرزی جوانرود اجناس به صرفه خرید؟
بله. بسیاری از مسافران از تهران و شهرهای دیگر برای خرید پوشاک، لوازم خانگی و کیف به این بازارچه میآیند. قیمتها نسبت به تهران معمولاً ۱۵-۳۰٪ ارزانتر است.
۱۶. جمعبندی؛ چرا جوانرود مقصدی بینظیر است؟
جوانرود خلاصهای از تمام زیباییهای غرب ایران است: غار قوری قلعه (بزرگترین غار آبی خاورمیانه)، غار کاوات با تالار عظیمش، رود لیله و سفیدبرگ که از میان باغهای سرسبز میگذرند، تنگه نول که جنگل بلوط را میشکافد، و روستای سفیدبرگ که بهشت گمشده نام گرفته است. در کنار همه این طبیعت بکر، بازارچه مرزی جوانرود فرصتی عالی برای خرید و چانه زنی فراهم میکند.
اگر به دنبال مقصدی هستید که نه گردشگرانه و شلوغ باشد و نه امکانات آن صفر، جوانرود انتخاب اول شماست. یک برنامه سه روزه: روز اول غار قوری قلعه و ناهار کباب ماهی، روز دوم سفیدبرگ و کمپ در تنگه نول، روز سوم بازارچه مرزی و خرید سوغات. فراموش نکنید که کلانه (نان محلی) و دوغ را حتماً بچشید و برای عکاسان حرفهای، طلوع آفتاب از پشت کوه شاهو در نزدیکی روستای سفیدبرگ، سوژهای فراموش نشدنی خواهد بود.
توصیه نهایی: حتماً از یک راهنمای محلی (به خصوص در غارها و مسیرهای کوهستانی) استفاده کنید. قیمت راهنما حدود ۳۰۰-۵۰۰ هزار تومان در روز است اما جان و زمان شما را نجات میدهد. و همیشه به یاد داشته باشید که «هیچ چیز جز رد پا، هیچ چیز جز عکس به یادگار نبرید».
نگین رضوی
او فارغالتحصیل رشته عکاسی است و فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۵ به صورت مستقل در حوزه عکاسی طبیعت و سفر آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به عنوان عکاس و نویسنده با وبسایتها و مجلات گردشگری همکاری کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس عکاسی و گزارشهای تصویری در یک مجله گردشگری معتبر است.