شهری باستانی با طبیعتی شگفتانگیز و فرهنگی غنی؛ از آبشارهای دائمی تا گورستانهای هزارهای
در ادامه ماجراجوییهایمان در مجله گردشگری علیبابا، این بار به شهری میرسیم که کمتر نامی از آن شنیدهایم؛ ایرانشهر. این شهرستان با تاریخ غنی و جاذبههای طبیعی متعدد، از جاهای دیدنی سیستان و بلوچستان است که شما را شگفتزده میکند. ایرانشهر با وجود آبوهوای خشک و بیابانی، میزبان آبشارها و رودخانههای متعددی است که در تمام فصول سال جاری هستند و طبیعتی بسیار زیبا را در اطراف خود شکل دادهاند. از سوی دیگر، ایرانشهر مملو از سایتهای باستانی است که هر کدام داستانهای خاصی از این سرزمین را روایت میکنند و گواهی بر وجود تمدن و زندگی پیشرفته بشری در ایرانشهر قدیم هستند. حالا میدانید چرا تصمیم گرفتیم راهنمای سفر به ایرانشهر را بنویسیم و شما را با این شهر حیرتانگیز آشنا کنیم.
ایرانشهر کجاست؟
شهرستان ایرانشهر در استان سیستان و بلوچستان قرار دارد و شهر ایرانشهر مرکز آن است. ایرانشهر از جنوب به چابهار، از شمال به ایرندگان، از شرق به سراوان و بابلی و از غرب و جنوب غربی به نیکشهر، قصر قند، بم، بمپور و فنوج منتهی میشود. ایرانشهر از سه بخش مرکزی، بزمان و دامن تشکیل شده و طبق آخرین سرشماری حدود ۱۹۳ هزار نفر جمعیت دارد. نام قدیم این شهر، پره یا پهره بوده است که در زمان رضاخان پهلوی به ایرانشهر تغییر نام یافت .
مسیرهای دسترسی به ایرانشهر
شما میتوانید با توجه به بودجه، سلیقه و نیاز خود از طریق قطار، اتوبوس، هواپیما و ماشین شخصی به شهرستان ایرانشهر دسترسی داشته باشید. اگر محدودیت بودجه ندارید و میخواهید در کمترین زمان و راحتی کامل به ایرانشهر سفر کنید، هواپیما گزینه مناسبی است. اگر ماشین شخصی و بودجه زیادی برای حملونقل ندارید، اتوبوس و قطار شما را در رسیدن به ایرانشهر کمک میکند.
سفر به ایرانشهر با هواپیما
شهرستان ایرانشهر فرودگاه اختصاصی خود را دارد، اما پیدا کردن بلیط هواپیما به این شهر کار آسانی نیست. اول اینکه شهرهای کمی به مقصد ایرانشهر پرواز دارند، دوم اینکه در همان شهرها هم پروازهای کمی به این مقصد وجود دارد. سایر فرودگاههای نزدیک به ایرانشهر فرودگاه زاهدان با فاصله ۳۲۷ کیلومتری (حدود ۴ ساعت) و فرودگاه چابهار با فاصله ۲۸۴ کیلومتری (حدود ۳ ساعت) است.
سفر به ایرانشهر با قطار
سفر با قطار یک گزینه اقتصادی است که در عین حال خدمات مناسب و راحتی نسبی دارد. البته خود شهرستان ایرانشهر ایستگاه قطار ندارد و نزدیکترین ایستگاه به آن، شهر زاهدان است. شما میتوانید از مبدأ تهران، کرمان و بم با قطار به زاهدان سفر کنید و باقی مسیر را با اتوبوس بینشهری و یا تاکسی تا ایرانشهر طی کنید.
سفر به ایرانشهر با اتوبوس
اقتصادیترین گزینه برای دسترسی به دیدنیهای ایرانشهر، استفاده از اتوبوس است. مزیت سفر با اتوبوس به ایرانشهر این است که مستقیم به ایرانشهر میرسید، یعنی هر جای ایران که باشید، به مقصد ایرانشهر اتوبوس پیدا میکنید. البته سفر با اتوبوس طولانیتر و با امکانات و خدمات رفاهی کمتری همراه است.
سفر زمینی به ایرانشهر
برای سفر زمینی به ایرانشهر از هر کجای ایران که هستید باید به سمت جنوب شرقی ایران حرکت کنید. اگر مبدأ شما تهران باشد باید از شهرهایی مثل قم، کاشان، یزد، کرمان و در نهایت بم عبور کنید تا به ایرانشهر برسید. همچنین مسیر زمینی زاهدان به ایرانشهر از شهر خاش میگذرد. فاصله ایرانشهر تا تهران حدود ۱۵۲۳ کیلومتر (۱۸ ساعت) است، فاصله ایرانشهر تا چابهار حدود ۲۸۴ کیلومتر (۳ ساعت) و فاصله ایرانشهر تا زاهدان حدود ۳۲۷ کیلومتر (۴ ساعت) است.
آبوهوا و بهترین زمان سفر
آبوهوای ایرانشهر تحتتأثیر اقلیم منطقه به طور کلی گرم و خشک است و آبوهوای بیابانی و نیمهبیابانی دارد. ایرانشهر در فصل بهار هوای معتدلی دارد و دمای هوا در روز بین ۲۰ تا ۳۰ درجه و در شب تا ۱۵ درجه سانتیگراد متغیر است. تابستانها هوا بسیار گرم است و دمای هوا به بالای ۴۰ درجه سانتیگراد میرسد که میتواند طاقتفرسا باشد. بهترین زمان سفر به ایرانشهر فصل بهار و پاییز است که هوای شهر در معتدلترین حالت خود قرار دارد. ایرانشهر در تعطیلات مختلف مثل تعطیلات نوروزی، مسافران زیادی ندارد و قیمت خدمات و اقامتگاهها تحتتأثیر تعطیلات قرار نمیگیرد .
جاهای دیدنی ایرانشهر
فرقی ندارد اهل طبیعتگردی هستید یا بازدید از آثار تاریخی، جاهای دیدنی ایرانشهر آنقدر متنوع هستند که با هر سلیقهای میتوانید جاذبههای گردشگری متناسب با سلیقه خود را پیدا کنید.
قلعه ناصری ایرانشهر (دژ ناصری)
در اولین ایستگاه از سفر به جاهای دیدنی ایرانشهر، در قلعه ناصری ایرانشهر میایستیم. قدمت قلعه ناصری به دوره قاجار بازمیگردد و در سال ۱۳۷۴ شمسی هم به ثبت ملی رسیده است. این قلعه به دستور ناصرالدینشاه قاجار ساخته شد و به عنوان یک قلعه نظامی بزرگ مورد استفاده قرار میگرفت. در زمان خود، این بنا پس از قلعه بمپور، بزرگترین قلعه خشت و گلی سیستان و بلوچستان محسوب میشد . متأسفانه در سال ۱۳۶۱، حدود ۹۸ درصد از معماری داخلی قلعه تخریب شد و تنها سردر و حصار آن باقی ماند . این قلعه در مرکز شهر ایرانشهر و در بلوار امام خمینی قرار دارد و در حال حاضر به عنوان موزه مورد استفاده قرار میگیرد .
گورستان اسپیدژ
گورستان اسپیدژ از دیدنیهای ایرانشهر با قدمتی بسیار زیاد است که در سال ۱۳۸۱ کشف شد. این گورستان حدود ۲۵ هکتار وسعت دارد و قدیمیترین آثاری که از آن کشف شده، مربوط به هزاره سوم قبل از میلاد و عصر برنزی است . ساختار قبرهای این گورستان به شکل گور دخمهای یا سردابی است و آثار کشفشده از آن نشان میدهد که مردم در این منطقه از سطح بالای دانش و مهارت برخوردار بودند و با ذوب فلزات و ساخت ظروف سفالی به خوبی آشنایی داشتند .
آبشار اسفند (آبشار پورا)
شاید برای شما هم عجیب باشد که چطور در منطقهای با آبوهوای خشک و بیابانی، آبشاری پرآب و دائمی مثل آبشار اسفند وجود دارد. این آبشار که به آبشار پورا هم مشهور است، با وجود خشکسالیهای منطقه، در تمام طول سال جریان دارد و از کوههای نیکشهر سرچشمه میگیرد و پس از یک مسیر ۸۰ کیلومتری در نزدیکی روستای اسفند از یک صخره با ارتفاع ۱۰ متر سرازیر میشود .
چشمههای آبگرم
به طور کلی چشمههای آبگرم یکی از جاذبههای گردشگری موردعلاقه ما ایرانیان است. ایرانشهر نیز میزبان چندین چشمه آبگرم معروف است که از جمله آنها میتوان به چشمه آبگرم هودیان، چشمه آبگرم تشت، چشمه آب معدنی کتوکان و چشمههای آبگرم بزمان اشاره کرد . آب این چشمهها حاوی املاح معدنی مختلفی است که خواص درمانی دارد و به تسکین دردهای عضلانی و مفصلی، بهبود گردش خون و رهایی از استرس کمک میکند.
رودخانههای بمپور و دامن
رودخانه بمپور با ۱۷۵ متر طول در دشت ایرانشهر جاری است و شاخههای اصلی آن کارواندر، ایرندگان و دامن هستند. به لطف جریان این رودخانه، طبیعت زیبا و متفاوتی در منطقه خلق شده است. رودخانه دامن نیز در ۲۵ کیلومتری شمال ایرانشهر در کنار جاده ترانزیتی چابهار به زاهدان قرار گرفته و در تمام فصول سال پرآب است و چشمانداز کوههای سربهفلککشیده در کنار درختهای نخل بلند، مناظر چشمنوازی را رقم زده است .
فرهنگ و آداب و رسوم مردم
مذهب مردم ایرانشهر اسلام است و بخش زیادی از آنها سُنّی و تعداد کمی هم شیعه هستند. مردم منطقه اغلب بلوچ هستند و به زبان بلوچی و فارسی صحبت میکنند. یکی از مشخصههای اصلی فرهنگ برخی از مردم ایرانشهر، زندگی عشایری و فرهنگ قبیلهای است. بخشی زیادی از روستاییان در ایرانشهر به صورت عشیرهای زندگی میکنند . پوشش مردان این دیار شامل پیراهن یقهباز، لباده بلند، دستار سفید و کمربند ضخیم است و لباس زنان نیز شامل پیراهن بلند، دستار و کفش و جوراب دستبافت میشود .
غذاهای محلی و سنتی
غذاهای محلی و سنتی ایرانشهر عموماً غذاهای پر ادویه و خوشمزهای هستند. از معروفترین غذاهای پلویی ایرانشهر میتوان به پلو بریانی، کراهی، بت ماش، کدو پلو سیستانی، بت بنکلینک و هواری جهینگا اشاره کرد. از خورشهای معروف این شهر هم میتوانیم به خورش دوغ پای، خورش ماهی و خورش گوشت نارشت اشاره کنیم . همچنین آبگوشت بلوچی، خوراک کدو سیستانی، پتروک، آبگوشت اناری و کشک بامیه از دیگر غذاهای محلی این منطقه هستند.
سوغات ایرانشهر
معروفترین سوغات ایرانشهر، هنر دست مردمان این سرزمین است. سوزندوزی که ایرانشهر به عنوان شهر ملی سوزندوزی نیز نامگذاری شده، یکی از شاخصترین صنایع دستی این دیار است. سکهدوزی از دیگر مهارتهای مردم بلوچ است که معمولاً برای تزیین رویه رختخواب و آویزهای دیواری از آن استفاده میکنند. حصیربافی نیز از صنایع دستی رایج است که معمولاً از الیاف گیاهی ساخته میشود .
اقامت در ایرانشهر
بسته به بودجه و سلیقه شما، گزینههای اقامتی مختلفی در ایرانشهر وجود دارد. تنها هتل ایرانشهر، هتل قصر نام دارد که هتلی ۳ ستاره است. اگر به دنبال تجربهای اصیلتر هستید، اقامت در بومگردیهای ایرانشهر میتواند شما را شگفتزده کند. برخی از بومگردیهای معروف این شهر شامل بومگردی خاله زبیده، بومگردی هانی مونت و اقامتگاه بوم گردی کلات ایرانشهر هستند . در بومگردی خاله زبیده میتوانید با هماهنگی قبلی انواع غذاهای محلی را سفارش دهید و از مزه بینظیر این غذاهای دلچسب لذت ببرید .
نگین رضوی
او فارغالتحصیل رشته عکاسی است و فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۹۵ به صورت مستقل در حوزه عکاسی طبیعت و سفر آغاز کرده است. وی پس از کسب تجربه، به عنوان عکاس و نویسنده با وبسایتها و مجلات گردشگری همکاری کرد و در حال حاضر، دبیر سرویس عکاسی و گزارشهای تصویری در یک مجله گردشگری معتبر است.